Kevin Ociepka và marathon burpee broad jump 42 km: kỷ lục của một hạng mục chưa có trọng tài

Ở đường chạy Parkstadion Baunatal, Hessen, nước Đức, một người đàn ông đứng thẳng dậy sau lần bật nhảy thứ ba mươi nghìn. Không khán đài kín, không camera truyền hình, không một làn sóng cổ động nào đủ lớn để lấp khoảng trống của sân vận động. Chỉ có mặt đường chạy và chiếc đồng hồ đếm tới giây thứ 155 giờ 44 phút 51 giây. Kevin Ociepka, vận động viên Hyrox kiêm chuyên gia vật lý trị liệu người Đức, hoàn thành 42 km bằng burpee broad jump, đúng quãng đường của một marathon nhưng không chạy một bước nào. Anh bật nhảy gần 30.000 lần, mỗi lần khoảng 1,4 mét, cộng lại thành 42 km. Kỷ lục cũ 197 giờ của Mann Sharma, người Ấn Độ, bị rút ngắn gần 42 giờ. Tôi từng nghĩ mình đến để bình luận trận đấu, hóa ra tôi đến để lắng nghe những con người.

Để hiểu chuyện gì vừa xảy ra, cần biết burpee broad jump là gì. Từ tư thế đứng, người tập hạ xuống chống đẩy, chạm hông và ngực xuống sàn, đẩy người lên, rồi bật về phía trước bằng cả hai chân cùng lúc. Trong hệ thống Hyrox, giải đấu kết hợp 8 lần chạy 1 km với 8 trạm thể lực, đây là trạm thứ tư và dài 80 mét. Với người tập phong trào, 80 mét ấy ngốn 5 đến 6 phút. Ociepka hoàn thành dưới 3 phút. Anh đã thi 17 giải Hyrox trong vài năm gần đây, và việc anh kéo dài đúng điểm mạnh nhất của mình thành thử thách 6 ngày rưỡi là một quyết định có tính toán, không phải một hành động bốc đồng. Thử thách được tổ chức nhằm gây quỹ cho Kinder Krebs Stiftung, tổ chức hỗ trợ trẻ em mắc ung thư.

Yếu tố từ thiện định hình cách công chúng đón nhận câu chuyện. Khó ai nỡ chê một người nhảy 30.000 lần để quyên tiền cho trẻ bệnh. Nhưng chính vì thế, phần khó nhất của câu chuyện là chất lượng kỹ thuật và độ tin cậy của con số lại ít được hỏi tới.

Bắt đầu từ sinh lý học. Marathon chạy bộ kiểm tra hệ năng lượng hiếu khí, nơi oxy nuôi cơ suốt 42 km. Burpee broad jump kiểm tra sức bền cơ, công suất yếm khí và độ chịu đựng của khớp. Đặt hai thứ lên cùng một bàn cân là sai từ gốc. Nhịp trung bình của Ociepka là khoảng 267 lần mỗi giờ, tức chưa tới 5,3 giây cho một lần. Nhưng con số ấy bao gồm cả ngủ, ăn và nghỉ. Nếu mỗi lần bật nhảy mất 2 giây, 30.000 lần chỉ ngốn khoảng 16,7 giờ vận động thực. Hơn 139 giờ còn lại là hồi phục, xử lý chấn thương nhỏ và duy trì cơ thể qua sáu đêm.

Bước nhảy 1,4 mét là lựa chọn chiến thuật. Trong các đợt ngắn, vận động viên burpee broad jump giỏi đạt 1,8 đến 2 mét mỗi lần. Kéo lên 1,8 mét trong một buổi tập là chuyện nhỏ. Kéo lên 1,8 mét ở lần thứ 25.000 là chuyện khác. Kỷ lục này thuộc về sức bền cơ bắp và khả năng quản lý hao mòn, không thuộc về tốc độ. Mỗi centimet dư ra ở lần thứ một trăm sẽ trở thành món nợ ở lần thứ hai mươi nghìn.

Luật vận động cũng đáng chú ý. Hai chân phải rời đất cùng lúc, tiếp đất không được so le. Trong thi đấu Hyrox, trọng tài phạt lỗi khi tay đặt quá xa chân, khi bước thay vì nhảy, khi tiếp đất so le, khi ngực không chạm sàn. Với thử thách marathon phi chính thức, quy định cho phép nhảy hoặc bước. Nghĩa là vận động viên có quyền chuyển đổi giữa hai chế độ để tiết kiệm năng lượng cho chặng đường dài. Đây là khác biệt lớn về chuẩn mực giữa một kỷ lục tự đặt và một cuộc thi có trọng tài.

Góc phản trực giác nằm ở chính con số ấn tượng nhất. Mức cải thiện 42 giờ không chứng minh Ociepka giỏi hơn Sharma 21%. Nó chứng minh hạng mục này còn non. Khi một định dạng thử thách mới xuất hiện, kỷ lục thường rơi rất nhanh trong vài năm đầu, vì cộng đồng chưa tìm ra kỹ thuật tối ưu, chưa biết chia nhịp nghỉ, chưa có dữ liệu để học từ nhau. Hai người nắm kỷ lục trong toàn bộ lịch sử hạng mục là dấu hiệu của một sân chơi trống, không phải một đỉnh cao đã bị chinh phục.

Rồi đến khoảng trống xác minh. Không tổ chức nào được nêu tên đứng ra công nhận thành tích. Cách diễn đạt gốc dùng “khoảng 30.000 lần” và “khoảng 1,4 mét”, sai số ấy biến kết quả thành ước lượng chứ không phải dữ liệu. Không trọng tài độc lập, không video công khai toàn bộ 155 giờ, không nhắc tới kiểm tra doping.

Điểm này dẫn tới một nghịch lý về giá trị. Trong thể thao thành tích cao, uy tín của một kỷ lục đến từ hệ thống kiểm soát, không đến từ độ khó của động tác. Một thử thách không có liên đoàn, không có chức vô địch, không có bản quyền truyền hình vẫn có thể chiếm sóng nhờ sự kỳ quặc của nó, trong khi nhiều giải bóng đá nữ phải vật lộn để có một khung giờ phát sóng ổn định. Giá trị thương mại của một kỳ tích đang được đo bằng mức độ lạ lùng, không phải bằng chất lượng thi đấu. Đó là điều đáng lo hơn cả chuyện con số có chính xác hay không.

Nền tảng Hyrox có thể là nơi sản sinh những người phá kỷ lục tiếp theo. Khi giải đấu này mở rộng sang châu Á và châu Mỹ Latinh, số vận động viên thành thạo burpee broad jump sẽ tăng, và một thử thách 42 km sẽ không còn là chuyện của riêng hai cái tên. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi trực tiếp nhiều giải Hyrox, trạm 80 mét này luôn là nơi khán giả đứng lâu nhất, vì đây là trạm duy nhất mà người xem có thể so sánh trực tiếp tốc độ của hai vận động viên đang kiệt sức.

Với Ociepka, thứ ở lại sau sáu ngày rưỡi không phải con số 155. Kỷ lục chỉ là cái cớ để ta nhớ về một con người, chứ không phải một con số. Anh sẽ được nhắc tới mỗi khi ai đó muốn thử lại, và tên anh sẽ nằm trong câu đầu tiên của mọi bài viết về hạng mục này trong nhiều năm tới.

Câu hỏi để lại không phải là ai sẽ phá kỷ lục, mà là ai sẽ đứng ra ghi chép nó. Một hạng mục có người nắm giữ kỷ lục nhưng không có cơ quan lưu trữ thì mỗi lần phá kỷ lục lại là một lần bắt đầu từ số không. Nếu cộng đồng thể lực chức năng muốn những thử thách như thế này có trọng lượng thật, việc đầu tiên không phải là luyện tập chăm hơn, mà là dựng một ban xác minh tử tế. Có thứ bền hơn danh hiệu: cách người khác nhớ về cách bạn chơi.